1'inci aşama: Danışmanlık hizmeti
Tedavinin ilk, belki de en önemli basamağım tüp bebek merkezindeki sorumlu doktor ve hemşirenin vereceği danışmanlık hizmeti oluşturur. Bu aşamada çift, kısırlığa neden olan problem, planlanan tedavi aşamaları, kullanacağı ilaçlar hakkında bilgilendirilir. Kısırlığa neden olan sorun da dikkate alınarak her bir tüp bebek denemesindeki gebelik oranı ve eve sağlıklı tek bebek götürme oranı anlatılır. Tüp bebek tedavisinin her basamağında karşılaşılabilecek olası sorunlar aktarıldıktan sonra çiftlerin bu uygulamayı kabul ettiğine dair imzalı onayları alınır. Olası sorunlar arasında şunlar yer alır: ilaçlara aşırı yanıt veya yanıt alınamaması, yumurta elde edilememesi, embriyo gelişmemesi, embriyo transferi sonrasında gebelik olmaması, gelişen gebeliğin düşükle sonlanması, çoğul gebelik gelişme riski, fetusta artmış kromozom ve yapısal anomali riski.

2'nci aşama: İlaçlarla yumurtalıkların uyarılması
Tüp bebek programında temel amaç, yumurtalıkları kontrollü şekilde uyararak yeterli sayıda döllenme yeteğine sahip yumurta hücresi elde etmektir. Bu hedefe ulaşmak ve kontrolü ele alabilmek için vücudun kendi ürettiği hormonların zamansız ve düzensiz etkilerinin ortadan kaldırılması gerekir. Bu amaçla 'GnRH analogları' denilen hormonları baskılayıcı üaçlar uygun şekilde kullanılır. Adet kanamasının ikinci veya üçüncü gününde temel ultrason incelemesi ve kanda östrojen tayini yapılır. Ardmdan yumurtalıkları kontrollü şekilde uyaracak 'gonadotropin' denilen ilaçların dozuna karar verilir. Bu tedavi ortalama 10-12 gün sürer. Uyarı tedavisi başladıktan sonra hasta belirli aralıklarla kontrole çağrılır. Bu kontrollerde vajinal ultrasonografi yapılarak gelişmekte olan foliküllerin sayısı, büyüklüğü ve endometriyum denilen rahim yatağının kalınlığı kontrol edilir. Takipler esnasında kan östrojen düzeyleri kontrol edilerek ilaç dozu ayarlaması yapılır. Genel olarak hedef, 19-20 milimetre çapında en az iki

3'üncü aşama: Yumurta toplama
Yumurta toplanması işlemi genel anestezi ve steril koşullar altında yapılır. Önce vajinal ultrasonografinin kılavuzluğu altında ültrason probuna geçirilen bir iğneyle olgunlaşmış fofiküllerin içine girilir. Folikül sıvısının çekilmesiyle işlem gerçekleştirilir. İşlemin süresi ortalama 15-30 dakikadır. Yumurtalarm
toplanmasını takiben iki-üç saatlik dinlenmeden sonra hastaya embriyo transfer gününe kadar kullanacağı ilaçlar anlatılır ve hasta taburcu edilir.

4'üncü aşama: Laboratuar ortamında embriyo gelişimi
Yumurta toplama işlemi sırasında elde edilen yumurta hücresi tüp bebek laboratuarında özel koşullarda saklanır. Olgun yumurta hücreleri 4–6 saat sonra döllenme için hazır hale gelir. Kadıdan yumurta hücresi toplandığı esnada erkek de sperm verir. Menide canlı spermin olmadığı durumlarda, sperm ürologlar tarafından cerrahi yollarla elde edilir. Yumurta
Kültürü ve sperm hazırlanması tamamlandıktan sonra döllenme işlemine geçilir. İşlemden 18-20 saat sonra döllenme olup olmadığı kontrol edilir. Döllenen yumurtalar tekrar kültür ortamına konur ve bölünmesi takip edilir. Bu süreçte çift, kaç yumurta toplandığı, döllenme olup olmadığı, gelişen embriyo sayısı konusunda hakkında bilgilendirilir.

5'ncı aşama: Embriyo transferi
Transfer işlemi genellikle anesteziye gerek duyulmadan abdominal ültrason kılavuzluğunda yapılır. Özel bir kateter içinde taşman embriyolar rahim ağzı geçilerek rahim içine bırakılır. Ülkemizde zorunlu durumlar dışında en fazla üç embriyo transfer ediliyor. İkiden fazla sayıda embriyo verilmesi durumunda çoğul gebelik oranları yükseliyor. Tüp bebek tedavilerinde hedef tekil gebeliktir. Transfer sonrasında hasta üç-dört saat dinlendirilir, ardından çift taburcu edilir. İşlem sonrasında döl yatağını ve gebelik olursa büyüyen embriyonun gelişimini desteklemek için progesteron hormonu içeren ilaçlara başlanır. Bu tedaviye gebelik olursa gebeliğin 10'uncu haftasına kadar devam edilir. Embriyo transferi sonrasında geride iyi kalitede embriyo kalmışsa bu embriyolar ileride kullanılmak üzere ailenin de onayı alınarak dondurulur.

6'nci aşama: Gebelik testi
Gebelik olup olmadığı transferden 12 gün sonra kanda bakılan gebelik hormon düzeyleri(B-HCG) ile anlaşılır. Eğer gebelik varsa üç hafta sonra hasta ilk gebelik ültrasonu yapılmak üzere çağrılır.

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Doğum Anabilün Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Engin Oral tüp bebek tedavisindeki aşamaları anlattı: